De Tien Geboden
De Tien Geboden staan in hoofdstuk 20 van Exodus en in hoofdstuk 5 van Deuteronomium. Het Oude Testament noemt ze „de bepalingen van het Verbond” (Exo 34:28) en „de tien geboden” (Exo 34:28; Deu 4:13). Het Nieuwe Testament noemt ze „de geboden”, in het Grieks ἐντολαί (Mat 19:17; Rom 13:9). Tegenwoordig heten ze vaak de decaloog, naar het Griekse δέκα λόγοι, „tien woorden”.
De twee opschrijvingen van de Tien Geboden zijn in de kern gelijk. Ze geven wel verschillende redenen voor het sabbatsgebod: in Exodus rust het op de schepping van de wereld, in Deuteronomium op de bevrijding van Israël uit de slavernij in Egypte.
In het Nieuwe Testament verwijzen Jezus en de apostelen meer dan eens naar deze geboden, naar alle behalve het sabbatsgebod. Ze spreken vooral over het houden van de geboden van binnenuit, en niet alleen van buiten. Ze noemen twee hoofdeisen: liefde voor God en liefde voor de naaste.
Exodus en Deuteronomium
Yo soy Yavé tu ʼElohim, Quien te sacó de la tierra de Egipto, de la casa de esclavitud.
No tendrás otros ʼelohim delante de Mí.
No te harás imagen ni alguna semejanza de lo que hay arriba en el cielo, o en la tierra, o en el agua debajo de la tierra.
No te postrarás ante ellas ni les rendirás culto, porque Yo Yavé tu ʼElohim soy un ʼEL celoso, que castigo la iniquidad de los padres sobre los hijos hasta la tercera y la cuarta generación de los que me aborrecen, pero muestro misericordia a millares de los que me aman y guardan mis Mandamientos.
No tomarás el Nombre de Yavé tu ʼElohim en vano, porque Yavé no tendrá como inocente al que tome su Nombre en vano.
Acuérdate del día sábado para santificarlo.
Seis días trabajarás y harás toda tu obra, pero el sábado es reposo para Yavé tu ʼElohim. No hagas en él alguna labor, tú, ni tu hijo, ni tu hija, ni tu esclavo, ni tu esclava, ni tu animal, ni tu extranjero que está dentro de tus puertas.
Porque en seis días Yavé hizo los cielos, la tierra, el mar y todo lo que hay en ellos, y reposó el sábado. Por tanto Yavé bendijo el día sábado y lo santificó.
Honra a tu padre y a tu madre para que tus días se prolonguen en la tierra que Yavé tu ʼElohim te da.
No asesinarás.
No adulterarás.
No robarás.
No darás testimonio falso contra tu prójimo.
No codiciarás la casa de tu prójimo, ni la esposa de tu prójimo, ni su esclavo, ni su esclava, ni su buey, ni su asno, ni alguna cosa de tu prójimo.
Yo soy Yavé tu ʼElohim, Quien te sacó de tierra de Egipto, de la casa de esclavitud. No tendrás otros ʼelohim delante de Mí. No te harás imagen ni alguna semejanza de lo que esté arriba en el cielo, o abajo en la tierra o en las aguas debajo de la tierra. No te postrarás ante ellas ni les servirás, porque Yo soy Yavé tu ʼElohim, ʼElohim celoso, que visito la iniquidad de los padres sobre los hijos hasta la tercera y la cuarta generación de los que me aborrecen, pero hago misericordia con millares de los que me aman y guardan mis Mandamientos. No tomarás el Nombre de Yavé tu ʼElohim en vano, porque Yavé no tendrá como inocente al que tome su Nombre en vano.
Guardarás el día sábado para santificarlo, tal como Yavé tu ʼElohim te ordenó. Seis días trabajarás y harás toda tu obra, pero el séptimo es sábado consagrado a Yavé tu ʼElohim. No harás ninguna labor, ni tú, ni tu hijo, ni tu hija, ni tu esclavo, ni tu esclava, ni tu buey, ni tu asno, ni ningún otro animal tuyo, ni el extranjero que habita en tus ciudades para que puedan descansar tu esclavo y tu esclava, así como tú. Pues recuerda que fuiste esclavo en tierra de Egipto, y que Yavé tu ʼElohim te sacó de allá con mano fuerte y brazo extendido, por lo cual Yavé tu ʼElohim te manda guardar el día sábado.
Honra a tu padre y a tu madre, como Yavé tu ʼElohim te ordenó, para que se prolonguen tus días y te vaya bien en la tierra que Yavé tu ʼElohim te da. No asesinarás. No adulterarás. No robarás. No dirás falso testimonio contra tu prójimo. No codiciarás la esposa de tu prójimo, ni desearás la casa de tu prójimo, ni su campo, ni su esclavo, ni su esclava, ni su buey, ni su asno, ni cosa alguna que pertenece a tu prójimo.
Hoe de geboden worden genummerd
De tekst bevat meer dan tien voorschriften, en er is meer dan één manier om hem in tien geboden te verdelen. De tabel toont als welk gebod elke passage in elke traditie telt. Een streepje betekent dat de passage niet tot de geboden wordt gerekend. „inl.” staat voor de inleiding: ze heeft geen eigen nummer, maar geldt als deel van de Tien Geboden.
| Tekst | Exodus | Deuteronomium | Septuaginta | Talmoed | Augustinus | Philo | katholiek | luthers | gereformeerd |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| „Ik ben Jahweh, uw God…” | 20:2 | 5:6 | — | 1 | — | — | 1 | — | inl. |
| „Gij zult geen andere goden naast Mij hebben” | 20:3 | 5:7 | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| „Gij zult u geen godenbeeld maken…” | 20:4–6 | 5:8–10 | 2 | 2 | 1 | 2 | 1 | — | 2 |
| „Gij zult de naam van Jahweh, uw God, niet ijdel gebruiken…” | 20:7 | 5:11 | 3 | 3 | 2 | 3 | 2 | 2 | 3 |
| „Gedenk (onderhoud) de sabbat…” | 20:8–11 | 5:12–15 | 4 | 4 | 3 | 4 | 3 | 3 | 4 |
| „Eert uw vader en moeder…” | 20:12 | 5:16 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 | 4 | 5 |
| „Gij zult niet doden” | 20:13 | 5:17 | 6 | 6 | 5 | 7 | 5 | 5 | 6 |
| „Gij zult geen overspel doen” | 20:14 | 5:18 | 7 | 7 | 6 | 6 | 6 | 6 | 7 |
| „Gij zult niet stelen” | 20:15 | 5:19 | 8 | 8 | 7 | 8 | 7 | 7 | 8 |
| „Gij zult tegen uw naaste geen valse getuigenis afleggen…” | 20:16 | 5:20 | 9 | 9 | 8 | 9 | 8 | 8 | 9 |
| „Gij zult het huis van uw naaste niet begeren” | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 9 | 10 |
| „Gij zult de vrouw van uw naaste niet begeren” | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 9 | 10 | 9 | 10 | 10 |
| „…noch zijn slaaf of slavin… noch iets van wat uw naaste behoort” | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 |
- Septuaginta — de Griekse vertaling van het Oude Testament. Haar indeling wordt tegenwoordig gevolgd door de Orthodoxe Kerk en door de meeste protestantse kerken, behalve de lutherse.
- Talmoed — in de joodse traditie is het eerste gebod de inleiding, „Ik ben Jahweh, uw God…”.
- De heilige Augustinus volgt de joodse traditie, maar telt de inleiding niet als gebod. Hij splitst het laatste gebod, „Gij zult … niet begeren”, in twee delen, naar de woordvolgorde van Deuteronomium.
- Philo van Alexandrië verdeelt de tekst zoals de Septuaginta, maar heeft „Gij zult niet doden” en „Gij zult geen overspel doen” in de omgekeerde volgorde.
- De katholieke Kerk volgt de indeling van Augustinus, maar telt de inleiding mee als deel van het eerste gebod.
- Lutheranen volgen de indeling van Augustinus zonder het verbod van beelden en nemen de tekst van Exodus als grondslag.
- Gereformeerde kerken volgen de indeling van de Septuaginta. De inleiding geldt als een noodzakelijk deel van de Tien Geboden en wordt altijd samen met de geboden uitgesproken.