De Tien Geboden
De Tien Geboden staan in hoofdstuk 20 van Exodus en in hoofdstuk 5 van Deuteronomium. Het Oude Testament noemt ze „de bepalingen van het Verbond” (Exo 34:28) en „de tien geboden” (Exo 34:28; Deu 4:13). Het Nieuwe Testament noemt ze „de geboden”, in het Grieks ἐντολαί (Mat 19:17; Rom 13:9). Tegenwoordig heten ze vaak de decaloog, naar het Griekse δέκα λόγοι, „tien woorden”.
De twee opschrijvingen van de Tien Geboden zijn in de kern gelijk. Ze geven wel verschillende redenen voor het sabbatsgebod: in Exodus rust het op de schepping van de wereld, in Deuteronomium op de bevrijding van Israël uit de slavernij in Egypte.
In het Nieuwe Testament verwijzen Jezus en de apostelen meer dan eens naar deze geboden, naar alle behalve het sabbatsgebod. Ze spreken vooral over het houden van de geboden van binnenuit, en niet alleen van buiten. Ze noemen twee hoofdeisen: liefde voor God en liefde voor de naaste.
Exodus en Deuteronomium
I [am] the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) youi God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered], which have brought youi out of the land of Mitzrayim [Egypt - The Narrow Place], out of the house of bondage.
youi shall have no other gods before me.
youi shall not make unto youi any graven image, or any likeness [of anything] that [is] in heaven above, or that [is] in the earth beneath, or that [is] in the water under the earth:
youi shall not bow down yourself to them, nor serve them: for I the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) youi God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered] [am] El Kana [a jealous God], visiting the iniquity of the fathers upon the children unto the third and fourth [generation] of them that hate me;
And showing mercy unto thousands of them that love me, and keep my commandments.
youi shall not take the name of the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) youi God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered] in vain; for the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) will not hold him guiltless that takes his name in vain.
Remember the Shabbat [Rest] day, to keep it holy.
Six days shall youi labour, and do all youi work:
But the seventh day [is] the Shabbat [Rest] of the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) youi God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered]: [in it] youi shall not do any work, youi, nor youi son, nor youi daughter, youi manservant, nor youi maidservant, nor youi cattle, nor youi stranger that [is] within youi gates:
For [in] six days the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) made heaven and earth, the sea, and all that in them [is], and rested the seventh day: wherefore the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) Blessed (Favored by God; happy; prosperous) the Shabbat [Rest] day, and consecrated it.
Honour youi father and youi mother: that youi days may be long upon the land which the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) youi God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered] gives youi.
youi shall not kill.
youi shall not commit adultery.
youi shall not steal.
youi shall not bear false witness against youi neighbour.
youi shall not covet youi neighbour’s house, youi shall not covet youri neighbour’s wife, nor his manservant, nor his maidservant, nor his ox, nor his ass, nor anything that [is] youri neighbour’s.
I [am] the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) youi God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered], which brought youi out of the land of Mitzrayim [Egypt - The Narrow Place], from the house of bondage.
youi shall have none other gods before me.
youi shall not make youi [any] graven image, [or] any likeness [of anything] that [is] in heaven above, or that [is] in the earth beneath, or that [is] in the waters beneath the earth:
youi shall not bow down yourself unto them, nor serve them: for I the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) youi God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered] [am] a jealous God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered], visiting the iniquity of the fathers upon the children unto the third and fourth [generation] of them that hate me,
And showing mercy unto thousands of them that love me and keep my commandments.
youi shall not take the name of the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) youi God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered] in vain: for the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) will not hold [him] guiltless that takes his name in vain.
Keep the Shabbat [Rest] day to sanctify (make holy; set apart for God’s use) it, as the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) youi God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered] has commanded youi.
Six days youi shall labour, and do all youi work:
But the seventh day [is] the Shabbat [Rest] of the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) youi God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered]: [in it] youi shall not do any work, youi, nor youi son, nor youi daughter, nor youi manservant, nor youi maidservant, nor youi ox, nor youi ass, nor any of youi cattle, nor youi stranger that [is] within youi gates; that youi manservant and youi maidservant may rest as well as youi.
And remember that youi were a servant in the land of Mitzrayim [Egypt - The Narrow Place], and [that] the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) youi God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered] brought youi out there through a mighty hand and by a stretched out arm: therefore the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) youi God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered] commanded youi to keep the Shabbat [Rest] day.
Honour youi father and youi mother, as the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) youi God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered] has commanded youi; that youi days may be prolonged, and that it may go well with youi, in the land which the LORD-Yehōvah (Messiah Pre-Incarnate) youi God-Elōhīm (The Living Word) [The Many Powered] gives youi.
youi shall not kill.
Neither shall youi commit adultery.
Neither shall youi steal.
Neither shall youi bear false witness against youi neighbour.
Neither shall youi desire youi neighbour’s wife, neither shall youi covet youi neighbour’s house, his field, or his manservant, or his maidservant, his ox, or his ass, or any [thing] that [is] youi neighbour’s.
Hoe de geboden worden genummerd
De tekst bevat meer dan tien voorschriften, en er is meer dan één manier om hem in tien geboden te verdelen. De tabel toont als welk gebod elke passage in elke traditie telt. Een streepje betekent dat de passage niet tot de geboden wordt gerekend. „inl.” staat voor de inleiding: ze heeft geen eigen nummer, maar geldt als deel van de Tien Geboden.
| Tekst | Exodus | Deuteronomium | Septuaginta | Talmoed | Augustinus | Philo | katholiek | luthers | gereformeerd |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| „Ik ben Jahweh, uw God…” | 20:2 | 5:6 | — | 1 | — | — | 1 | — | inl. |
| „Gij zult geen andere goden naast Mij hebben” | 20:3 | 5:7 | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| „Gij zult u geen godenbeeld maken…” | 20:4–6 | 5:8–10 | 2 | 2 | 1 | 2 | 1 | — | 2 |
| „Gij zult de naam van Jahweh, uw God, niet ijdel gebruiken…” | 20:7 | 5:11 | 3 | 3 | 2 | 3 | 2 | 2 | 3 |
| „Gedenk (onderhoud) de sabbat…” | 20:8–11 | 5:12–15 | 4 | 4 | 3 | 4 | 3 | 3 | 4 |
| „Eert uw vader en moeder…” | 20:12 | 5:16 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 | 4 | 5 |
| „Gij zult niet doden” | 20:13 | 5:17 | 6 | 6 | 5 | 7 | 5 | 5 | 6 |
| „Gij zult geen overspel doen” | 20:14 | 5:18 | 7 | 7 | 6 | 6 | 6 | 6 | 7 |
| „Gij zult niet stelen” | 20:15 | 5:19 | 8 | 8 | 7 | 8 | 7 | 7 | 8 |
| „Gij zult tegen uw naaste geen valse getuigenis afleggen…” | 20:16 | 5:20 | 9 | 9 | 8 | 9 | 8 | 8 | 9 |
| „Gij zult het huis van uw naaste niet begeren” | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 9 | 10 |
| „Gij zult de vrouw van uw naaste niet begeren” | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 9 | 10 | 9 | 10 | 10 |
| „…noch zijn slaaf of slavin… noch iets van wat uw naaste behoort” | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 |
- Septuaginta — de Griekse vertaling van het Oude Testament. Haar indeling wordt tegenwoordig gevolgd door de Orthodoxe Kerk en door de meeste protestantse kerken, behalve de lutherse.
- Talmoed — in de joodse traditie is het eerste gebod de inleiding, „Ik ben Jahweh, uw God…”.
- De heilige Augustinus volgt de joodse traditie, maar telt de inleiding niet als gebod. Hij splitst het laatste gebod, „Gij zult … niet begeren”, in twee delen, naar de woordvolgorde van Deuteronomium.
- Philo van Alexandrië verdeelt de tekst zoals de Septuaginta, maar heeft „Gij zult niet doden” en „Gij zult geen overspel doen” in de omgekeerde volgorde.
- De katholieke Kerk volgt de indeling van Augustinus, maar telt de inleiding mee als deel van het eerste gebod.
- Lutheranen volgen de indeling van Augustinus zonder het verbod van beelden en nemen de tekst van Exodus als grondslag.
- Gereformeerde kerken volgen de indeling van de Septuaginta. De inleiding geldt als een noodzakelijk deel van de Tien Geboden en wordt altijd samen met de geboden uitgesproken.