De Tien Geboden
De Tien Geboden staan in hoofdstuk 20 van Exodus en in hoofdstuk 5 van Deuteronomium. Het Oude Testament noemt ze „de bepalingen van het Verbond” (Exo 34:28) en „de tien geboden” (Exo 34:28; Deu 4:13). Het Nieuwe Testament noemt ze „de geboden”, in het Grieks ἐντολαί (Mat 19:17; Rom 13:9). Tegenwoordig heten ze vaak de decaloog, naar het Griekse δέκα λόγοι, „tien woorden”.
De twee opschrijvingen van de Tien Geboden zijn in de kern gelijk. Ze geven wel verschillende redenen voor het sabbatsgebod: in Exodus rust het op de schepping van de wereld, in Deuteronomium op de bevrijding van Israël uit de slavernij in Egypte.
In het Nieuwe Testament verwijzen Jezus en de apostelen meer dan eens naar deze geboden, naar alle behalve het sabbatsgebod. Ze spreken vooral over het houden van de geboden van binnenuit, en niet alleen van buiten. Ze noemen twee hoofdeisen: liefde voor God en liefde voor de naaste.
Exodus en Deuteronomium
“我是耶和华你的神，是把你从埃及地、从为奴之家领出来的那一位。 除我以外，你不可有别的神。
不可为自己造偶像20:4 偶像——或译作“雕像”。，不可造上天、下地和地底下水中之物的任何形象。 不可向它们下拜，也不可服事它们，因为我耶和华你的神是嫉愤的神。恨我的人，我必惩罚他们的罪孽，从父到子，直到三代、四代； 爱我并遵守我诫命的人，我必向他们施慈爱，直到千代。
不可妄称你神耶和华的名，因为妄称耶和华名的人，耶和华必不让他免于罪罚。
要记念安息日，把它分别为圣。 六天你要劳碌，做你一切工作； 但第七日是你神耶和华的安息日，你和你的儿女、仆婢，你的牲畜，以及你城里的寄居者，都不可做任何工作。 因为六日中耶和华造了诸天、大地、海和其中的万有，在第七日他就安息了，所以耶和华祝福安息日，把它分别为圣。
要孝敬父母，使你的日子在你神耶和华所赐给你的地上长久。
不可杀人。
不可通奸。
不可偷窃。
不可作假见证指证你的邻人。
不可贪爱你邻人的房屋，不可贪爱你邻人的妻子、仆婢、牛驴，以及任何属于你邻人的东西。”
“我是耶和华你的神，是把你从埃及地为奴之家领出来的那一位。 除我以外，你不可有别的神。
不可为自己造偶像5:8 偶像——或译作“雕像”。，不可造上天、下地和地底下水中之物的任何形象。 不可向它们下拜，也不可服事它们，因为我耶和华你的神是嫉愤的神。恨我的人，我必惩罚他们的罪孽，从父到子，甚至到三代、四代； 爱我并遵守我诫命的人，我必向他们施慈爱，直到千代。
不可妄称你神耶和华的名，因为妄称耶和华名的人，耶和华必不让他免于罪罚。
要谨守安息日，把它分别为圣，正如你神耶和华所指示你的。 六天你要劳碌，做你一切工作； 但第七日是你神耶和华的安息日，你和你的儿女、仆婢，你的牛驴和一切牲畜，以及你城里的寄居者，都不可做任何工作，好让你的仆婢可以像你一样休息。 要记住，你曾在埃及地作奴隶，而耶和华你的神用大能的手和伸出的膀臂，把你从那里领了出来，因此耶和华你的神吩咐你要守安息日。
要孝敬父母，正如你神耶和华所指示你的，好让你的日子长久，在你神耶和华所赐给你的地上蒙福。
不可杀人。
不可通奸。
不可偷窃。
不可作假见证指证你的邻人。
不可贪爱你邻人的妻子，不可贪图你邻人的房屋、田地、仆婢、牛驴，以及任何属于你邻人的东西。”
Hoe de geboden worden genummerd
De tekst bevat meer dan tien voorschriften, en er is meer dan één manier om hem in tien geboden te verdelen. De tabel toont als welk gebod elke passage in elke traditie telt. Een streepje betekent dat de passage niet tot de geboden wordt gerekend. „inl.” staat voor de inleiding: ze heeft geen eigen nummer, maar geldt als deel van de Tien Geboden.
| Tekst | Exodus | Deuteronomium | Septuaginta | Talmoed | Augustinus | Philo | katholiek | luthers | gereformeerd |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| „Ik ben Jahweh, uw God…” | 20:2 | 5:6 | — | 1 | — | — | 1 | — | inl. |
| „Gij zult geen andere goden naast Mij hebben” | 20:3 | 5:7 | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| „Gij zult u geen godenbeeld maken…” | 20:4–6 | 5:8–10 | 2 | 2 | 1 | 2 | 1 | — | 2 |
| „Gij zult de naam van Jahweh, uw God, niet ijdel gebruiken…” | 20:7 | 5:11 | 3 | 3 | 2 | 3 | 2 | 2 | 3 |
| „Gedenk (onderhoud) de sabbat…” | 20:8–11 | 5:12–15 | 4 | 4 | 3 | 4 | 3 | 3 | 4 |
| „Eert uw vader en moeder…” | 20:12 | 5:16 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 | 4 | 5 |
| „Gij zult niet doden” | 20:13 | 5:17 | 6 | 6 | 5 | 7 | 5 | 5 | 6 |
| „Gij zult geen overspel doen” | 20:14 | 5:18 | 7 | 7 | 6 | 6 | 6 | 6 | 7 |
| „Gij zult niet stelen” | 20:15 | 5:19 | 8 | 8 | 7 | 8 | 7 | 7 | 8 |
| „Gij zult tegen uw naaste geen valse getuigenis afleggen…” | 20:16 | 5:20 | 9 | 9 | 8 | 9 | 8 | 8 | 9 |
| „Gij zult het huis van uw naaste niet begeren” | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 9 | 10 |
| „Gij zult de vrouw van uw naaste niet begeren” | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 9 | 10 | 9 | 10 | 10 |
| „…noch zijn slaaf of slavin… noch iets van wat uw naaste behoort” | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 |
- Septuaginta — de Griekse vertaling van het Oude Testament. Haar indeling wordt tegenwoordig gevolgd door de Orthodoxe Kerk en door de meeste protestantse kerken, behalve de lutherse.
- Talmoed — in de joodse traditie is het eerste gebod de inleiding, „Ik ben Jahweh, uw God…”.
- De heilige Augustinus volgt de joodse traditie, maar telt de inleiding niet als gebod. Hij splitst het laatste gebod, „Gij zult … niet begeren”, in twee delen, naar de woordvolgorde van Deuteronomium.
- Philo van Alexandrië verdeelt de tekst zoals de Septuaginta, maar heeft „Gij zult niet doden” en „Gij zult geen overspel doen” in de omgekeerde volgorde.
- De katholieke Kerk volgt de indeling van Augustinus, maar telt de inleiding mee als deel van het eerste gebod.
- Lutheranen volgen de indeling van Augustinus zonder het verbod van beelden en nemen de tekst van Exodus als grondslag.
- Gereformeerde kerken volgen de indeling van de Septuaginta. De inleiding geldt als een noodzakelijk deel van de Tien Geboden en wordt altijd samen met de geboden uitgesproken.