Les dix commandements
Les dix commandements sont écrits au chapitre 20 de l’Exode et au chapitre 5 du Deutéronome. L’Ancien Testament les appelle « les paroles de l’alliance » (Ex 34:28) et « les dix paroles » (Ex 34:28 ; Dt 4:13). Le Nouveau Testament les appelle « les commandements », en grec ἐντολαί (Mt 19:17 ; Rm 13:9). Aujourd’hui, on les appelle souvent le décalogue, d’après le grec δέκα λόγοι, « dix paroles ».
Les deux récits des dix commandements sont presque identiques. Mais ils donnent des raisons différentes pour le commandement du sabbat : dans l’Exode, il repose sur la création du monde ; dans le Deutéronome, sur la délivrance d’Israël de l’esclavage en Égypte.
Dans le Nouveau Testament, Jésus et les apôtres parlent plusieurs fois de ces commandements, de tous sauf du commandement du sabbat. Ils parlent surtout de les garder au fond du cœur, et pas seulement en apparence. Ils mettent en avant deux exigences principales : l’amour pour Dieu et l’amour pour le prochain.
L’Exode et le Deutéronome
“Ta là Thượng Đế, CHÚA ngươi, Đấng đã mang ngươi ra khỏi xứ Ai-cập, nơi ngươi làm nô lệ.
Ngoài ta, ngươi không được có thần nào khác.
Ngươi không được làm cho mình một thần tượng nào giống như bất cứ vật gì trên trời cao hay dưới đất thấp nầy, hoặc trong nước nằm dưới đất. Ngươi không được bái lạy hay phục vụ thần tượng nào, vì ta, CHÚA và Thượng Đế ngươi là một Thượng Đế đố kỵ.20:5 Thượng Đế đố kỵ Hay ta là En-ca-na—Thượng Đế ganh tị. Nếu ngươi ghét ta, ta sẽ trừng phạt con cái ngươi, cho đến cả cháu chít ngươi nữa. Nhưng ta sẽ tỏ lòng nhân từ đến ngàn thế hệ sau cho những ai yêu mến ta và giữ các mệnh lệnh ta.
Ngươi không được dùng danh CHÚA là Thượng Đế ngươi một cách bừa bãi; CHÚA sẽ trừng phạt kẻ nào lạm dụng danh Ngài.
Hãy nhớ giữ ngày Sa-bát làm ngày thánh. Hãy làm việc trong sáu ngày, nhưng ngày thứ bảy là ngày nghỉ để tôn kính CHÚA là Thượng Đế ngươi. Trong ngày đó, không ai được phép làm việc gì cả: ngươi, con trai con gái, tôi trai tớ gái, súc vật ngươi, hay những người ngoại quốc cư ngụ trong các thị trấn ngươi cũng vậy. Vì trong sáu ngày CHÚA dựng nên trời, đất, biển và mọi vật trong đó. Đến ngày thứ bảy thì Ngài nghỉ ngơi. Nên CHÚA đã chúc phước cho ngày Sa-bát và thánh hóa ngày ấy.
Hãy tôn kính cha mẹ ngươi để ngươi được sống lâu trong xứ mà CHÚA là Thượng Đế sẽ ban cho ngươi.
Ngươi không được giết người.
Ngươi không được phạm tội ngoại tình.
Ngươi không được trộm cắp.
Ngươi không được đặt điều nói dối20:16 đặt điều nói dối Hay “làm chứng gian.” về người láng giềng mình.
Ngươi không được thèm muốn nhà người láng giềng mình. Ngươi không được tham vợ người, tôi trai tớ gái, bò, lừa của người hay bất cứ vật gì thuộc về láng giềng ngươi.”
Ta là CHÚA, Thượng Đế các ngươi; ta đã mang các ngươi ra khỏi xứ Ai-cập là nơi ngươi làm nô lệ.
Ngoài ta, ngươi không được thờ thần nào khác.
Ngươi không được làm hình tượng cho mình hay bất cứ tượng thờ nào giống các vật trên trời cao kia hay dưới đất thấp hoặc dưới nước. Ngươi không được thờ lạy hay phục vụ bất cứ thần tượng nào, vì ta là CHÚA, Thượng Đế các ngươi là Thượng Đế ganh tị. Nếu kẻ nào phạm tội và ghét ta, ta sẽ trừng phạt con cái luôn đến cả cháu chít. Nhưng ta sẽ làm ơn đến ngàn đời cho những ai yêu ta và vâng giữ mệnh lệnh ta.
Các ngươi không được lạm dụng danh CHÚA, vì CHÚA sẽ phạt bất cứ ai dùng danh Ngài một cách bừa bãi.
Hãy giữ ngày Sa-bát làm ngày thánh, như CHÚA là Thượng Đế đã truyền dặn ngươi. Các ngươi có thể làm mọi việc sáu ngày trong tuần, nhưng ngày thứ bảy là ngày nghỉ của CHÚA là Thượng Đế các ngươi. Trong ngày đó, ngươi cùng con trai, con gái, tôi trai tớ gái, bò, lừa hay bất cứ thú vật nào hoặc những người ngoại quốc sống trong thành phố các ngươi, không ai được làm việc gì. Như vậy, ngươi sẽ cho các đầy tớ được nghỉ ngơi như mình. Hãy nhớ các ngươi cũng đã từng là nô lệ tại Ai-cập và CHÚA là Thượng Đế đã đem các ngươi ra khỏi đó bằng quyền năng lớn lao của Ngài. Vì thế CHÚA là Thượng Đế đã truyền cho các ngươi phải nghỉ ngơi vào ngày Sa-bát.
Hãy hiếu kính cha mẹ ngươi, như CHÚA là Thượng Đế các ngươi đã phán dạy, để ngươi được sống lâu trên đất, và được thịnh vượng trong xứ mà CHÚA là Thượng Đế sẽ ban cho các ngươi.
Ngươi không được giết người.
Ngươi không được ngoại tình.
Ngươi không được trộm cắp.
Ngươi không được làm chứng gian để hại người láng giềng.
Ngươi không được ham muốn vợ người khác. Ngươi không được ham muốn nhà cửa, đất đai, tôi trai tớ gái, bò lừa hay bất cứ vật gì thuộc về người láng giềng mình.”
Comment les commandements sont numérotés
Le texte contient plus de dix prescriptions, et il y a plus d’une façon de le diviser en dix commandements. Le tableau montre quel numéro chaque passage reçoit dans chaque tradition. Un tiret veut dire que le passage n’est pas compté parmi les commandements. « préam. » veut dire préambule : il n’a pas de numéro à lui, mais il est tenu pour une partie des dix commandements.
| Texte | Exode | Deutéronome | Septante | Talmud | Augustin | Philon | catholique | luthérienne | réformée |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| « Je suis l’Éternel, ton Dieu… » | 20:2 | 5:6 | — | 1 | — | — | 1 | — | préam. |
| « Tu n’auras point d’autres dieux devant ma face » | 20:3 | 5:7 | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| « Tu ne te feras point d’image taillée… » | 20:4–6 | 5:8–10 | 2 | 2 | 1 | 2 | 1 | — | 2 |
| « Tu ne prendras point le nom de l’Éternel, ton Dieu, en vain… » | 20:7 | 5:11 | 3 | 3 | 2 | 3 | 2 | 2 | 3 |
| « Souviens-toi du jour du sabbat… » (« Garde le jour du sabbat… ») | 20:8–11 | 5:12–15 | 4 | 4 | 3 | 4 | 3 | 3 | 4 |
| « Honore ton père et ta mère… » | 20:12 | 5:16 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 | 4 | 5 |
| « Tu ne tueras point » | 20:13 | 5:17 | 6 | 6 | 5 | 7 | 5 | 5 | 6 |
| « Tu ne commettras point adultère » | 20:14 | 5:18 | 7 | 7 | 6 | 6 | 6 | 6 | 7 |
| « Tu ne déroberas point » | 20:15 | 5:19 | 8 | 8 | 7 | 8 | 7 | 7 | 8 |
| « Tu ne diras point de faux témoignage… » | 20:16 | 5:20 | 9 | 9 | 8 | 9 | 8 | 8 | 9 |
| « Tu ne convoiteras point la maison de ton prochain » | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 9 | 10 |
| « Tu ne convoiteras point la femme de ton prochain » | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 9 | 10 | 9 | 10 | 10 |
| « … ni son serviteur, ni sa servante, … ni rien qui soit à ton prochain » | 20:17 | 5:21 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 |
- Septante — la traduction grecque de l’Ancien Testament. L’Église orthodoxe et la plupart des Églises protestantes, sauf les luthériens, suivent aujourd’hui sa division.
- Talmud — dans la tradition juive, le premier commandement est le préambule, « Je suis l’Éternel, ton Dieu… ».
- Saint Augustin suit la tradition juive, mais ne compte pas le préambule comme un commandement. Il divise le dernier commandement, « Tu ne convoiteras point », en deux, selon l’ordre des mots du Deutéronome.
- Philon d’Alexandrie divise le texte comme la Septante, mais met « Tu ne tueras point » et « Tu ne commettras point adultère » dans l’ordre inverse.
- L’Église catholique suit la division d’Augustin, mais compte le préambule comme une partie du premier commandement.
- Les luthériens suivent la division d’Augustin sans l’interdiction des images, et prennent comme base le texte de l’Exode.
- Les Églises réformées suivent la division de la Septante ; le préambule est tenu pour une partie nécessaire des dix commandements et il est toujours dit avec eux.