Die Zehn Gebote

Die Zehn Gebote sind in 2. Mose, Kapitel 20, und in 5. Mose, Kapitel 5, aufgezeichnet. Das Alte Testament nennt sie „die Worte des Bundes“ (2Mo 34:28) und „die Zehn Worte“ (2Mo 34:28; 5Mo 4:13); das Neue Testament nennt sie „die Gebote“, auf Griechisch ἐντολαί (Mt 19:17; Röm 13:9). Heute heißen sie oft der Dekalog, nach dem griechischen δέκα λόγοι, „zehn Worte“.

Die beiden Aufzeichnungen der Zehn Gebote sind im Wesentlichen gleich. Sie nennen aber verschiedene Gründe für das Sabbatgebot: In 2. Mose beruht es auf der Schöpfung der Welt, in 5. Mose auf der Befreiung Israels aus der Sklaverei in Ägypten.

Im Neuen Testament beziehen sich Jesus und die Apostel mehrfach auf diese Gebote, und zwar auf alle außer dem Sabbatgebot. Sie sprechen vor allem davon, die Gebote innerlich zu halten und nicht nur äußerlich. Sie heben zwei Hauptforderungen hervor: die Liebe zu Gott und die Liebe zum Nächsten.

2. Mose und 5. Mose

аз есмь госпо́дь бог твой, изведы́й тя от земли́ еги́петския, от до́му рабо́ты:

да не бу́дут тебе́ бо́зи ини́и ра́зве мене́.

Не сотвори́ себе́ куми́ра и вся́каго подо́бия, ели́ка на небеси́ горе́ и ели́ка на земли́ ни́зу, и ели́ка в вода́х под земле́ю:

да не поклони́шися им, ни послу́жиши им: аз бо есмь госпо́дь бог твой, бог ревни́тель, отдая́й грехи́ оте́ц на ча́да до тре́тияго и четве́ртаго ро́да ненави́дящым мене́,

и творя́й ми́лость в ты́сящах лю́бящым мя и храня́щым повеле́ния моя́.

Не во́змеши и́мене го́спода бо́га твоего́ всу́е: не очистит бо госпо́дь прие́млющаго и́мя его́ всу́е.

По́мни день суббо́тный, е́же святи́ти его́:

шесть дний де́лай и сотвори́ши (в них) вся дела́ твоя́:

в день же седмы́й, суббо́та го́споду бо́гу твоему́: да не сотвори́ши вся́каго дела́ в онь ты и сын твой и дщерь твоя́, и раб твой и раба́ твоя́, и вол твой и осля́ твое́ и вся́кий скот твой, и пришле́ц обита́яй у тебе́:

зане́ в шести́ днех сотвори́ госпо́дь не́бо и зе́млю, мо́ре и вся я́же в них, и почи́ в день седмы́й: сего́ ра́ди благослови́ госпо́дь день седмы́й и освяти́ его́.

Чти отца́ твоего́ и ма́терь твою́, да бла́го ти бу́дет и да долголе́тен бу́деши на земли́ бла́зе, ю́же госпо́дь бог твой дае́т тебе́.

Не уби́й.

Не прелюбы́ сотвори́.

Не укра́ди.

Не послу́шествуй на дру́га своего́ свиде́телства ло́жна.

Не пожела́й жены́ и́скренняго твоего́, не пожела́й до́му бли́жняго твоего́, ни села́ его́, ни раба́ его́, ни рабы́ни его́, ни вола́ его́, ни осла́ его́, ни вся́каго скота́ его́, ни всего́, ели́ка суть бли́жняго твоего́.

2. Mose 20:2–17 · ЦСЛ (гражд.)Елизаветинская (гражданский шрифт)

аз есмь госпо́дь бог твой, изведы́й тя из земли́ еги́петския, от до́му рабо́ты:

да не бу́дут тебе́ бо́зи и́нии пред лице́м мои́м.

Да не сотвори́ши себе́ куми́ра, ни вся́каго подо́бия, ели́ка на небеси́ горе́, и ели́ка на земли́ ни́зу, и ели́ка в вода́х под земле́ю,

да не поклони́шися им, ниже́ послу́жиши им: я́ко аз есмь госпо́дь бог твой, бог ревни́в, отдая́й грехи́ отце́в на ча́да до тре́тияго и четве́ртаго ро́да ненави́дящым мене́,

и творя́й ми́лость в ты́сящах лю́бящым мене́ и храня́щым повеле́ния моя́.

Да не прии́меши и́мене го́спода бо́га твоего́ всу́е: не очи́стит бо госпо́дь бог твой прие́млющаго и́мя его́ всу́е.

Снабди́ день суббо́тный святи́ти его́, я́коже запове́да тебе́ госпо́дь бог твой:

шесть дний де́лай, и да сотвори́ши вся дела́ твоя́,

в день же седмы́й суббо́та го́споду бо́гу твоему́: да не сотвори́ши в онь вся́каго де́ла, ты и сын твой и дщерь твоя́, раб твой и раба́ твоя́, вол твой и осе́л твой и всяк скот твой, и пришле́ц обита́яй у тебе́, да почи́ет раб твой и раба́ твоя́, и осе́л твой, я́коже и ты:

и да помяне́ши, я́ко (и ты) раб был еси́ в земли́ еги́петстей и изведе́ тя госпо́дь бог твой отту́ду руко́ю кре́пкою и мы́шцею высо́кою: сего́ ра́ди повеле́ тебе́ госпо́дь бог твой, е́же храни́ти день суббо́тный и святи́ти его́.

Чти отца́ твоего́ и ма́терь твою́, я́коже запове́да тебе́ госпо́дь бог твой, да бла́го ти бу́дет и да долголе́тен бу́деши на земли́, ю́же госпо́дь бог твой дае́т тебе́.

Не уби́й.

Не прелюбоде́йствуй.

Не укра́ди.

Не послу́шествуй на бли́жняго твоего́ свиде́телства ло́жна.

Не пожела́й жены́ бли́жняго твоего́, не пожела́й до́му бли́жняго твоего́, ни села́ его́, ни раба́ его́, ни рабы́ни его́, ни вола́ его́, ни осля́те его́, ни вся́каго скота́ его́, ниже́ всех, ели́ка бли́жняго твоего́ суть.

5. Mose 5:6–21 · ЦСЛ (гражд.)Елизаветинская (гражданский шрифт)

Wie die Gebote gezählt werden

Der Text enthält mehr als zehn Vorschriften, und es gibt mehr als eine Möglichkeit, ihn in zehn Gebote einzuteilen. Die Tabelle zeigt, als welches Gebot jede Stelle in der jeweiligen Tradition gezählt wird. Ein Strich bedeutet, dass die Stelle nicht zu den Geboten gezählt wird. „Einl.“ steht für die Einleitung: Sie hat keine eigene Nummer, gilt aber als Teil der Zehn Gebote.

Text 2. Mose 5. Mose Septuaginta Talmud Augustinus Philo katholisch lutherisch reformiert
„Ich bin der HERR, dein Gott …“ 20:2 5:6 — 1 — — 1 — Einl.
„Du sollst keine anderen Götter neben mir haben“ 20:3 5:7 1 2 1 1 1 1 1
„Du sollst dir kein Bildnis noch irgend ein Gleichnis machen …“ 20:4–6 5:8–10 2 2 1 2 1 — 2
„Du sollst den Namen des HERRN, deines Gottes, nicht mißbrauchen …“ 20:7 5:11 3 3 2 3 2 2 3
„Gedenke des Sabbattags …“ („Den Sabbattag sollst du halten …“) 20:8–11 5:12–15 4 4 3 4 3 3 4
„Du sollst deinen Vater und deine Mutter ehren …“ 20:12 5:16 5 5 4 5 4 4 5
„Du sollst nicht töten“ 20:13 5:17 6 6 5 7 5 5 6
„Du sollst nicht ehebrechen“ 20:14 5:18 7 7 6 6 6 6 7
„Du sollst nicht stehlen“ 20:15 5:19 8 8 7 8 7 7 8
„Du sollst kein falsch Zeugnis reden …“ 20:16 5:20 9 9 8 9 8 8 9
„Laß dich nicht gelüsten deines Nächsten Hauses“ 20:17 5:21 10 10 10 10 10 9 10
„Laß dich nicht gelüsten deines Nächsten Weibes“ 20:17 5:21 10 10 9 10 9 10 10
„… noch seines Knechtes noch seiner Magd … noch alles, was dein Nächster hat“ 20:17 5:21 10 10 10 10 10 10 10
  • Septuaginta — die griechische Übersetzung des Alten Testaments. Ihrer Einteilung folgen heute die orthodoxe Kirche und die meisten protestantischen Kirchen, mit Ausnahme der Lutheraner.
  • Talmud — in der jüdischen Tradition ist das erste Gebot die Einleitung, „Ich bin der HERR, dein Gott …“.
  • Der heilige Augustinus folgt der jüdischen Tradition, zählt die Einleitung aber nicht als Gebot. Er teilt das letzte Gebot, „Laß dich nicht gelüsten“, in zwei Gebote und folgt dabei der Wortfolge von 5. Mose.
  • Philo von Alexandria teilt den Text ein wie die Septuaginta, stellt aber „Du sollst nicht töten“ und „Du sollst nicht ehebrechen“ in umgekehrter Reihenfolge.
  • Die katholische Kirche folgt der Einteilung Augustins, zählt die Einleitung aber zum ersten Gebot.
  • Die Lutheraner folgen der Einteilung Augustins ohne das Bilderverbot und legen den Text von 2. Mose zugrunde.
  • Die reformierten Kirchen folgen der Einteilung der Septuaginta. Die Einleitung gilt als notwendiger Teil der Zehn Gebote und wird immer zusammen mit ihnen gesprochen.